Deze applicatie converteert, waar eenvoudig mogelijk, SNOMED CT naar een ICD-10-CM code. Complexere conversies werden buiten beschouwing gelaten en dan wordt er geen SNOMED CT code getoond. Wat dus niet betekent dat er geen SNOMED CT codes zouden zijn. De applicatie houdt bij de vertaling geen rekening met specifieke codeerregels en -richtlijnen. Het is dan ook maar een eenvoudige toepassing die ik even tussendoor voor mezelf heb gemaakt met R en Shiny uit persoonlijke interesse.

In het kader van een kwalitatieve, veilige en transparante gezondheidszorg is een correcte en volledige documentatie in het medisch dossier onontbeerlijk. Dit geldt in het bijzonder voor de registratie van complicaties die zich tijdens een ziekenhuisopname of medische behandeling voordoen. Complicaties zijn gebeurtenissen of aandoeningen die optreden tijdens het zorgproces en een afwijking vormen van het verwachte klinische verloop. Een zorgvuldige vastlegging hiervan is van essentieel belang, zowel voor de praktische klinische zorg als voor de administratieve en beleidsmatige verwerking via de MZG in België.

Voor de arts en het bredere zorgteam is een accurate documentatie van complicaties allereerst een onmisbaar instrument in de directe patiëntenzorg. Complicaties kunnen een aanzienlijke impact hebben op de verdere behandeling, het herstelproces en de prognose van de patiënt. Door deze tijdig en nauwkeurig te registreren, wordt de continuïteit van zorg gewaarborgd en kunnen latere behandelaars, bijvoorbeeld bij overdracht of heropname, de voorgeschiedenis correct interpreteren. Dit draagt bij aan veiligere zorg en een meer gerichte klinische besluitvorming.

Bovendien is een duidelijke vastlegging van complicaties essentieel voor de evaluatie van zorgkwaliteit binnen het ziekenhuis. Het stelt zorgverleners in staat om patronen te herkennen, oorzaken te analyseren en preventieve maatregelen te nemen. Dit is een belangrijk aspect van klinisch risicobeheer en kwaliteitsverbetering. Zonder correcte documentatie blijven leerpunten en verbeterkansen onder de radar.

Potentieel vermijdbare complicaties zijn ongewenste medische gebeurtenissen die, met een betere zorgverlening of door het vermijden van fouten, voorkomen hadden kunnen worden. Deze complicaties kunnen leiden tot tijdelijke of permanente beperkingen, of zelfs de dood (Potentially Preventable Complications).

Wat zijn potentieel vermijdbare complicaties?

• Suboptimale zorg:
  Dit kan betekenen dat de zorgverlener niet volgens de professionele standaard heeft gehandeld, of dat er tekortkomingen waren in het zorgsysteem.
• Vermijdbare schade:
  De schade die de patiënt oploopt, had voorkomen kunnen worden door betere zorg of door het wegnemen van fouten.
• Zorggerelateerde schade:
  Dit zijn complicaties die optreden als gevolg van medische handelingen of nalatigheden.

Voorbeelden van potentieel vermijdbare complicaties:

• Infecties die ontstaan tijdens een ziekenhuisopname.
• Complicaties na een operatie die voorkomen hadden kunnen worden met betere pre-operatieve zorg of zorg tijdens de operatie.
• Heropnames in het ziekenhuis voor aandoeningen die in de eerste lijn voorkomen hadden kunnen worden.

• Patiëntveiligheid:
  Door het vermijden van potentieel vermijdbare complicaties wordt de veiligheid van patiënten vergroot.
• Kwaliteit van zorg:
  Het vermijden van deze complicaties verbetert de algehele kwaliteit van de geleverde zorg.
• Effectiviteit van zorg:
  Het vermijden van complicaties draagt bij aan een effectievere zorg, waarbij de middelen efficiënter worden ingezet.

Het verminderen van potentieel vermijdbare complicaties is een continu proces van verbetering en leren binnen de gezondheidszorg

"Never events" zijn ernstige, te voorkomen incidenten in de gezondheidszorg die nooit zouden mogen gebeuren. Ze zijn zo ernstig dat ze leiden tot ernstige schade of zelfs de dood van een patiënt, en zijn in principe volledig te voorkomen door het toepassen van bekende veiligheidsmaatregelen.

Hieronder een overzicht van enkele "never events" in categorieën:

• Chirurgisch/Procedureel:
  - Operatie aan het verkeerde lichaamsdeel.
  - Operatie aan de verkeerde patiënt.
  - Verkeerde ingreep bij juiste patiënt.
  - Achterblijven van instrumenten of gazen (gossypiboom of textiloom) in het lichaam.
  - Dood van een patiënt tijdens of na een operatie door een vermijdbare fout.
• Medicatie-gerelateerd:
  - Toediening van een verkeerd medicijn of dosering met ernstig letsel of overlijden tot gevolg.
  - Medicatie aan een patiënt met bekende allergie zonder passende voorzorgsmaatregelen.
• Patiëntveiligheid/Patiëntverplaatsing:
  - Patiënt valt uit bed of van brancard met ernstig letsel.
  - Verdwijnen van een patiënt uit een instelling met ernstige gevolgen.
  - Toepassing van fysieke of chemische fixatie zonder medische noodzaak.
• Infectiepreventie:
  - Toepassen van niet-steriele injectietechnieken bij invasieve procedures.
  - Overdracht van infectieziekten door nalatigheid (bijv. hergebruik van naalden).
• Product- of apparaat-gerelateerd:
  - Gebruik van verkeerd medisch apparaat of foutief gebruik ervan.
  - Elektrocutie of brandwonden door apparatuur.
• Diagnostisch en communicatiegerelateerd:
  - Verlies van belangrijke onderzoeksuitslagen zonder actie.
  - Verkeerd geïnterpreteerde testresultaten met ernstige gevolgen.
  - Geen of verkeerde overdracht van kritieke informatie bij overdracht tussen zorgverleners.

Deze gebeurtenissen benadrukken het belang van strikte procedures, teamwork en een cultuur van open communicatie binnen de zorginstellingen om de patiëntveiligheid te waarborgen en dergelijke incidenten te voorkomen

De term "never events" is bedacht om de aandacht te vestigen op deze ernstige incidenten en om de nadruk te leggen op het belang van preventie. Ze zijn een subset van patiëntveiligheidsincidenten die, indien correct aangepakt, vermeden hadden kunnen worden

Voorbeelden van instanties die lijsten hanteren

• National Quality Forum (VS) - gaf een lijst van 29 "serious reportable events".
• NHS (VK) - heeft een formele lijst van "never events".
• IGJ (Nederland) - spreekt eerder over "calamiteiten", die deels overlappen met never events.

Vermijdbare complicaties en “never events” vormen een ernstige bedreiging voor de patiëntveiligheid in het ziekenhuis. Ze zijn niet alleen belastend voor de patiënt, maar ondermijnen ook het vertrouwen in de zorg, verhogen de kosten en kunnen juridische gevolgen hebben. Vermijdbare complicaties zijn ongewenste uitkomsten die door goede medische praktijk voorkomen hadden kunnen worden. "Never events" zijn ernstige, goed definieerbare incidenten die onder geen enkele omstandigheid zouden mogen voorkomen (zoals een verkeerde ingreep, verwisseling van patiënt, of achterblijven van operatiemateriaal in het lichaam).

Het voorkomen ervan vereist een proactieve en systematische aanpak op verschillende niveaus. Hieronder worden m.i. de belangrijkste maatregelen beschreven die bijdragen aan het minimaliseren van deze risico's.

• Standaardisering van zorgprocessen:
  Evidence-based klinische richtlijnen en protocollen helpen om zorg te verlenen volgens best practices. Ze verminderen variabiliteit en verhogen voorspelbaarheid van uitkomsten.
  Veiligheidschecklists, zoals de WHO Surgical Safety Checklist, zorgen ervoor dat cruciale stappen vóór, tijdens en na operaties niet overgeslagen worden.
  Time-outprocedures bij operaties, waarbij het hele team samen bevestigt: juiste patiënt, juiste procedure, juiste zijde.
• Risicoscreening bij opname:
  Valrisico: detectie met gevalideerde screeningsinstrumenten en implementatie van preventieve maatregelen (zoals bedhekken, antislipsokken, kamer bij verpleegpost).
  Risico op decubitus: vroegtijdige herkenning en toepassing van drukverlagende maatregelen, mobilisatie en huidzorg.
  Delier- en cognitieve screening, vooral bij geriatrische patiënten.
  Malnutritie of slikstoornissen: aangepaste voeding of logopedie inschakelen.
• Infectiepreventie:
  Strikte handhygiëne volgens de vijf WHO-momenten blijft de eenvoudigste en effectiefste maatregel.
  Steriele procedures bij het plaatsen van katheters, infusen en drains.
  Antimicrobieel beleid: gepaste antibioticakeuze, -duur en -dosering om resistentie en bijwerkingen te beperken.
  Isolatiebeleid bij multiresistente kiemen of besmettelijke aandoeningen.
• Medicatieveiligheid:
  Dubbele controle bij risicomedicatie (zoals insuline, heparine, chemotherapie).
  Een Elektronisch Voorschrijfsysteem (EVS), ook wel Computerized Physician Order Entry (CPOE) met automatische waarschuwingen voor allergieën, interacties of foutieve dosissen. Dit systeem verbetert de medicatieveiligheid door het verminderen van fouten die kunnen optreden bij het handmatig voorschrijven, zoals onleesbare handschriften of het over het hoofd zien van interacties.
  Medicatieverificatie bij opname, transfer en ontslag voorkomt fouten bij wijziging van therapieën (medication reconciliation).
• Teamwerking en veilige communicatie:
  SBAR-communicatiestructuur (Situation, Background, Assessment, Recommendation) bevordert duidelijke overdrachten.
  Dagelijkse teambriefings of multidisciplinaire overlegmomenten maken risico's bespreekbaar.
  Vast aanspreekpunt of coördinator van de zorg bij complexe patiënten.
• Incidenten leren en melden:
  Een open meldcultuur waarin fouten en bijna-incidenten gemeld worden zonder angst voor sancties, creëert leermogelijkheden.
  RCA (Root Cause Analysis) bij ernstige incidenten om structurele oorzaken te identificeren en aan te pakken.
  Proactieve risicoanalyse (bv. FMEA: Failure Mode and Effects Analysis) om processen vooraf te evalueren op risico's.
• Opleiding en bewustmaking:
  Permanente vorming over patiëntveiligheid, infectiepreventie, medicatieveiligheid, reanimatie, suïcidepreventie.
  Simulatieoefeningen voor hoog-risico- of crisissituaties, zoals reanimatie of sepsis.
  Aandacht voor human factors, zoals vermoeidheid, werkdruk en cognitieve belasting.
• Betrokkenheid van patiënt en familie:
  Actieve informatie geven over het zorgproces, verwachte evolutie en alarmsymptomen.
  Medicatiekaart of allergielijst samen met de patiënt invullen en controleren.
  Aansporen om vragen te stellen ("Ask Me 3") en hun identiteit bij elke zorgmoment mee te bevestigen.
• Beleid en kwaliteitsbewaking:
  Gebruik van indicatoren: zoals postoperatieve infectiegraad, heropnamecijfers, mortaliteit, valincidenten.
  Patiëntveiligheidscomité of kwaliteitsteam dat aanbevelingen opvolgt en bijstuurt.
  Naleving van doordacht geïmplementeerde accreditatie- en certificeringsnormen, zoals JCI of NIAZ, in de dagelijkse praktijk op de werkvloer.

Vermijdbare complicaties en never events kunnen dramatische gevolgen hebben, maar zijn vaak voorspelbaar en voorkoombaar. Het vraagt om een ziekenhuisbrede cultuur van veiligheid, waarin zorgverleners samenwerken, communiceren, standaardiseren, analyseren en voortdurend leren. Door gerichte maatregelen te combineren in een samenhangend patiëntveiligheidsbeleid kan men risico's sterk verlagen en zorg veiliger, kwalitatiever en menswaardiger maken. Want in veilige zorg staat één principe centraal: voorkomen is beter dan genezen - zeker wanneer het over schade door zorg zelf gaat.

Er zijn wereldwijd verschillende internationale benchmarks en systemen ontwikkeld die ziekenhuizen helpen om de kwaliteit van zorg te meten, te vergelijken en te verbeteren. Deze benchmarks bieden gestandaardiseerde indicatoren, methodologieën en vergelijkingsdata waarmee ziekenhuizen zichzelf kunnen spiegelen aan internationale standaarden of collega-instellingen.

Hieronder vind je m.i. een overzicht van de meest gerenommeerde internationale benchmarks voor ziekenhuiszorg:

• OECD Health Care Quality Indicators (HCQI):
  Organisatie: Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO)
  Focus: Vergelijkende kwaliteitsindicatoren op nationaal niveau, inclusief ziekenhuisuitkomsten zoals mortaliteit na hartinfarct of beroerte, ziekenhuisinfecties, vermijdbare opnames, enz.
  Reikwijdte: Internationale vergelijking tussen lidstaten (waaronder België).
  Gebruik: Beleidsvorming, internationale benchmarking en systeemvergelijking.
• International Consortium for Health Outcomes Measurement (ICHOM):
  Focus: Value-based healthcare – met nadruk op gezondheidsuitkomsten die écht tellen voor de patiënt (zoals overleving, levenskwaliteit, functioneel herstel).
  Sterkte: Werkt met gestandaardiseerde outcome sets per aandoening (bv. borst-, prostaat-, longkanker, hartfalen, heupprothese).
  Gebruik: Ziekenhuizen en netwerken gebruiken ICHOM om patient-reported outcomes (PROMs) systematisch te verzamelen en te benchmarken.
• Vizient (VS, met internationale deelnemers):
  Voorheen: University HealthSystem Consortium (UHC)
  Focus: Benchmarking van academische en grote ziekenhuizen op vlak van kwaliteit, veiligheid, kostenefficiëntie en patiënttevredenheid.
  Gebruik: Vooral in de VS, maar ook internationaal gebruikt door topziekenhuizen die streven naar operationele excellentie.
  Uniek: Zeer fijnmazige klinische benchmarking en “peer comparison”.
• Healthgrades (VS) & US News & World Report:
  Focus: Rangschikkingen van ziekenhuizen op basis van klinische uitkomsten, patiëntveiligheid, ervaring en reputatie.
  Beperkingen: Gericht op het Amerikaanse publiek, maar wel invloedrijk internationaal.
  Gebruik: Vooral als reputatiebenchmark.
• JCI Quality and Safety Indicators (Joint Commission International):
  Organisatie: Joint Commission International, een wereldwijde accreditatie-instelling.
  Focus: Klinische en organisatorische indicatoren op vlak van patiëntveiligheid, medicatiebeheer, infectiepreventie, chirurgie, communicatie.
  Gebruik: Ziekenhuizen wereldwijd die accreditatie nastreven of behouden, rapporteren vaak op JCI-indicatoren.
  Sterkte: Wordt vaak gecombineerd met externe audit.
• Global Comparators Project (NHS & internationale partners – nu deels opgegaan in Dr Foster Intelligence / Telstra Health):
  Doel: Internationale vergelijking van ziekenhuisprestaties zoals mortaliteit, heropnames, ligduur, complicaties.
  Deelnemers: Europese, Australische, Amerikaanse en Aziatische topziekenhuizen.
  Sterkte: Gebruik van case mix adjusted data en best practices sharing.
• Press Ganey / HCAHPS (patiëntervaring):
  Focus: Benchmarking van patiënttevredenheid en -ervaring via gestandaardiseerde vragenlijsten (bv. HCAHPS in de VS).
  Gebruik: Wereldwijd door ziekenhuizen die belang hechten aan patiëntgerichte zorg.
  Sterkte: Internationale norm voor patient experience.
• DUQuE & PaSQ-projecten (EU):
  DUQuE (Deepening our Understanding of Quality Improvement in Europe): Europees project dat indicatoren van zorgkwaliteit ontwikkelde en vergeleek in ziekenhuizen.
  PaSQ (Patient Safety and Quality): Europees netwerk voor kennisdeling rond patiëntveiligheid en kwaliteitsverbetering.
  Gebruik: Beleidsvergelijking en leren van best practices binnen Europa.
• WHO Global Patient Safety Challenge / Safer Primary Care Indicators:
  Doel: Wereldwijde indicatoren rond patiëntveiligheid, zoals vermijdbare schade, medicatiefouten, chirurgische veiligheid.
  Gebruik: Vooral in beleidsmonitoring en ontwikkelingslanden, maar met wereldwijde impact.

De meest gerenommeerde internationale benchmarks combineren transparantie, datagestuurde inzichten en focus op uitkomsten. Afhankelijk van de doelstelling (klinische kwaliteit, patiëntveiligheid, ervaring, efficiëntie), kiezen ziekenhuizen vaak een mix van benchmarks. Belgische ziekenhuizen gebruiken o.a. OECD-indicatoren, JCI, ICHOM, patiënttevredenheidsmetingen en nationale dashboards (zoals VIP² of MZG met lokaal belang), maar kijken steeds vaker ook over de grenzen heen.

Naast het klinische belang speelt ook de medische codering van complicaties een centrale rol. Binnen het systeem van de Minimale Ziekenhuisgegevens (MZG) worden gegevens verzameld over diagnoses, procedures en klinische gebeurtenissen die zich tijdens een opname voordoen. Complicaties vormen een belangrijk onderdeel van deze gegevensverzameling.

De correcte codering van complicaties beïnvloedt onder andere:

• De zorgzwaarte-indicatoren: Complicaties wijzen op een complexer zorgtraject. Als deze niet worden gecodeerd, wordt de zorgzwaarte onderschat, wat gevolgen heeft voor benchmarking en financiering.
• De APR-DRG-classificatie (All Patient Refined Diagnosis Related Groups): Deze classificatie bepaalt mee de vergoedingsstructuur van een opname. De aanwezigheid van gecompliceerde of ernstige bijkomende aandoeningen (zoals complicaties) kan leiden tot een hogere DRG-weging, en dus tot een meer accurate financiële vergoeding van het ziekenhuis (let op voor potentieel vermijdbare complicaties en "never events").
• Kwaliteitsmeting en beleidsvorming: Complicaties zijn belangrijke indicatoren voor kwaliteit van zorg. Zonder correcte registratie en codering wordt het moeilijk om trends op te volgen, zorgprocessen te evalueren en gericht beleid te voeren.
• Complicaties niet registreren, maar wel behandelen (medicatie, nomenclatuur, ...) zorgt voor inconsistenties in de registratie van medische, verpleegkundige, administratieve en andere gegevens.

Een complicatie die niet wordt gedocumenteerd, wordt ook niet gecodeerd. Dit leidt tot onderrapportering, wat zowel de kwaliteit van de nationale gezondheidsstatistieken als de financiële leefbaarheid van instellingen onder druk zet.

Het belang van een goede documentatie van complicaties in het medisch dossier is meervoudig en fundamenteel. Enerzijds vormt het de basis voor een veilige, kwalitatieve en coherente klinische zorg. Anderzijds is het onmisbaar voor een correcte codering binnen het systeem van de Belgische MZG, dat de hoeksteen vormt van zorgfinanciering, kwaliteitsmonitoring en gezondheidsbeleid. Een goed geïnformeerde en nauwkeurige medische praktijk begint bij een volledig en transparant dossier, waarin ook de onverwachte en ongewenste gebeurtenissen - de complicaties - niet vergeten mogen worden.

SNOMED CT is ontworpen om:

• Klinische gegevens eenduidig vast te leggen: door gebruik te maken van unieke codes voor medische termen zoals symptomen, diagnoses, procedures en lichaamsstructuren.
• Interoperabiliteit te bevorderen: door een gemeenschappelijke taal te bieden die het delen van gezondheidsinformatie tussen verschillende zorgverleners en systemen vergemakkelijkt.
• Gegevenshergebruik mogelijk te maken: voor doeleinden zoals onderzoek, kwaliteitsverbetering en beleidsvorming.

Belangrijke componenten van SNOMED CT zijn:

• Concepten: Unieke codes die specifieke medische begrippen vertegenwoordigen.
• Beschrijvingen: Menselijk leesbare termen die aan concepten zijn gekoppeld, inclusief synoniemen en voorkeurstermen.
• Relaties: Definiëren hoe concepten met elkaar verbonden zijn, bijvoorbeeld door hiërarchieën of attributen zoals "oorzaak van" of "bevinding op locatie".

Het potentieel van SNOMED CT komt m.i. pas goed tot zijn recht vanaf een implementatie maturiteit niveau 3 (Implementation Maturity) (SNOMED CT Maturity Framework).

• SNOMED International SNOMED CT Browser
• I-MAGIC (Interactive Map-Assisted Generation of ICD Codes) voor ICD-10-CM
• MAGPIE (Map Assisted Generation of Procedure and Intervention Encoding) voor ICD-10-PCS (met het werk van collega Filip Ameye).

Voor vragen over SNOMED CT, ICD-10-CM en ICD-10-PCS kan je terecht bij de Community Support for Clinical Terminologies (CSCT) vzw en bij het Terminologiecentrum van de FOD VVVL.
Voor vragen over ICD-10-CM, ICD-10-PCS en Potentially Preventable Complications (PPCs) kan je ook terecht bij Solventum®.

Technische Cel (RIZIV/FOD VVVL)
Technische Cel - Financiële feedback per pathologie (RIZIV/FOD VVVL)
Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering (RIZIV)
Federale overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu (FOD VVVL)
Registratiesystemen zorginstellingen (FOD VVVL)
Publicaties MZG (FOD VVVL)
Naar een gezond België

The Comprehensive R Archive Network (CRAN mirror)
RStudio Desktop (Posit Software)
Shiny (Posit Software)
Shiny Applications Online (Posit Software)

The information contained in this website is for general information purposes only. All views expressed on this site are my own and do not represent the opinions of any entity whatsoever with which I have been, am now, or will be affiliated. The information is provided by me in good faith and while I endeavor to keep the information up to date and correct, I make no representations or warranties of any kind, express or implied, about the completeness, accuracy, reliability, suitability or availability with respect to the website or the information, products, services, or related graphics contained on the website for any purpose. Any reliance you place on such information is therefore strictly at your own risk.
Any information on this website is provided in good faith but no warranty can be made for its accuracy. As this is a work in progress, it is still incomplete and even inaccurate. Although care has been taken in preparing the information contained in my webpages, I do not and cannot guarantee the accuracy thereof. Anyone using the information does so at their own risk and shall be deemed to indemnify me from any and all injury or damage arising from such use.

In no event shall I be liable for any loss or damage including without limitation, indirect or consequential loss or damage, or any loss or damage whatsoever arising from loss of data or profits arising out of, or in connection with, the use of this website.

Through this website you are able to link to other websites which are not under the my control. I have no control over the nature, content and availability of those sites. The inclusion of any links does not necessarily imply a recommendation or endorse the views expressed within them.

Every effort is made to keep the website up and running smoothly. However, I take no responsibility for, and will not be liable for, the website being temporarily unavailable due to technical issues beyond my control.

These webpages of course represent only personal interests, opinions and ideas and were created without a commercial goal. You may download, display, print and copy, any material at this website, in unaltered form only, for your personal use or for non-commercial use within your organization.
Should these webpages or portions of these webpages be used on any Internet or World Wide Web page or informational presentation, that a link back to this website (and where appropriate back to the source document) be established. Send a short notice by email when you copy these webpages, or part of it for your own use.
To the best of my knowledge, all graphics, text and other presentations not created by me on my webpages are in the public domain and freely available from various sources on the Internet or elsewhere and/or kindly provided by the owner.
If you notice something incorrect or have any questions, feel free to send me an email.

Top of page

As it takes a lot of time to keep the links updated, some may be outdated, keep me informed if you find outdated links (email address below).

The author of this web page is Peter Van Osta.

Email: pvosta{at}gmail{dot}com