De Technische Cel (TC) is de gezamenlijke cel van de FOD Volksgezondheid en het RIZIV die ziekenhuisgegevens verzamelt, koppelt, valideert en anonimiseert. Juridisch is ze opgericht om verbanden te analyseren tussen behandelde aandoeningen, geleverde zorg en uitgaven van de ziekteverzekering, en om die gegevens te gebruiken voor onder meer financieringsregels, erkenningsnormen en kwaliteitsvoorwaarden. Op de website verschijnt dat als de "Nationale Databank Medische Diagnose / Zorg & Kost".
Welke gegevens stelt ze ter beschikking?
In één zin: de Technische Cel is de federale koppelmotor achter een grote, geanonimiseerde databank die diagnose-, zorg- en kostgegevens van ziekenhuisopnames beschikbaar maakt, vooral als benchmarking- en analyse-instrument per aandoening, per APR-DRG, per ernstgraad (SI, Severity of Illness), per geneesmiddelencategorie en per antibioticagebruik.
Een MDC, DRG en SI zijn begrippen uit ziekenhuisfinanciering en casemix-classificatie. Ze worden gebruikt om opnames te groeperen in klinisch en economisch vergelijkbare categorieën.
Dit is een grote hoofdcategorie waarin patiënten eerst worden ingedeeld, meestal op basis van hoofddiagnose en vaak gekoppeld aan een orgaanstelsel of klinisch domein.
Voorbeelden:
Je kunt MDC zien als het bovenste niveau van de indeling: een brede medische kapstok.
Binnen zo’n MDC wordt een patiënt verder ingedeeld in een DRG: een meer specifieke groep van patiënten met een vergelijkbaar ziektebeeld, vergelijkbare behandeling en vergelijkbaar verwacht gebruik van ziekenhuisresources.
Een DRG houdt meestal rekening met zaken zoals:
DRG’s worden vaak gebruikt voor:
Kort gezegd:
SI of SOI betekent Severity of Illness, dus de ernstgraad van de ziekte of opname.
Dat geeft aan hoe ziek of complex een patiënt is. De SI stijgt doorgaans wanneer er:
In veel systemen wordt SI in niveaus uitgedrukt, bijvoorbeeld:
De precieze schaal hangt af van het gebruikte classificatiesysteem.
Een eenvoudige manier om het te onthouden:
Voorbeeld:
Iemand wordt opgenomen met een longontsteking.
Er is wel een nuance: de exacte definities en regels verschillen per land en per DRG-systeem (bijvoorbeeld APR-DRG, MS-DRG, All Patient (AP) DRG). Daardoor kan vooral SI technisch iets anders berekend worden afhankelijk van het systeem. In België grbruikt men het APR-DRG (All Patient Refined Diagnosis Related Groups) systeem. APR-DRG is een classificatiesysteem dat patiënten groepeert op basis van klinische gelijkenissen (MDC en DRG), ernst van de aandoening (SOI/SI, Severity of Illness) en sterfterisico (ROM, Risk of Mortality), gebruikt voor ziekenhuisfinanciering en kwaliteitsmeting. Het deelt aandoeningen in 4 klassen in (1=licht, 4=extreem).
In het Belgische APR-DRG/SOI-kader is BLOS (Billed Length of Stay) de feitelijk gefactureerde ligduur, terwijl JLOS (Justified Length of Stay) de verantwoorde of normatief toegekende ligduur is die voor de Budget van Financiële Middelen (BFM)-berekening wordt gebruikt. De recente technische BFM-nota’s maken dat onderscheid expliciet: de gerealiseerde/gefactureerde dagen komen uit Finhosta, terwijl de verantwoorde dagen uit de Minimale Ziekenhuis Gegevens (MZG) worden berekend. Daarbij wordt de nationale gemiddelde verblijfsduur per APR-DRG/SOI toegepast, met de geldende regels voor kleine en grote outliers.
Gefactureerde ligduur (BLOS) is dus niet gewoon "dezelfde ligduur met een andere naam". Voor normale verblijven is de verantwoorde ligduur (JLOS) de gemiddelde standaardligduur van de APR-DRG-subgroep. Daaruit volgt dat JLOS bij een individueel verblijf lager, gelijk of hoger kan zijn dan BLOS: langer dan de norm geeft een JLOS onder BLOS, korter dan de norm geeft een JLOS boven BLOS. Voor sommige categorieën geldt wél dat JLOS gelijk is aan BLOS, bijvoorbeeld voor bepaalde rest-APR-DRG's en voor verblijven die niet in de gemiddeldeberekening worden opgenomen; outliers krijgen aparte behandeling.
De Severity of Illness (SI of SOI) speelt daarin rechtstreeks mee, omdat de norm niet enkel per APR-DRG maar per APR-DRG/SOI wordt toegepast. In enkele officiële toelichtingen wordt dat beschreven als een subgroep op basis van APR-DRG, graad van ernst (SI/SOI) en leeftijdscategorie, waarvoor vervolgens een nationale gemiddelde verblijfsduur (NGL) wordt berekend en waarmee verantwoorde dagen worden toegekend. De verantwoorde ligduur varieert per DRG en binnen een DRG per klasse van Severity of Illness (SI of SOI).
De bedoeling van de verantwoorde ligduur (JLOS) is de "verantwoorde activiteit" van een ziekenhuis te meten en zo het Budget van Financiële Middelen (BFM) en bepaalde andere financieringen te verdelen op basis van case-mix in plaats van louter op basis van wat een ziekenhuis effectief factureert. Officiële toelichtingen zeggen letterlijk dat een ziekenhuis enkel wordt gefinancierd voor de dagen die "verantwoord" zijn, en dat dagen boven de nationale gemiddelde duur niet als verantwoorde dagen worden gefinancierd. Aan die verantwoorde dagen zijn ook andere financieringen gekoppeld, zoals bepaalde RIZIV-forfaits (o.a. medische beeldvorming, klinische biologie, farma forfait).
Met andere woorden: verantwoorde ligduur (JLOS) is bedoeld als een financierings- en vergelijkingsnorm. Ze moet ziekenhuizen met een verschillende patiëntenmix toch op een vergelijkbare basis financieren, en tegelijk een prikkel geven om onnodig lange verblijven niet structureel in stand te houden (zorgproces inefficiënties). Verantwoorde ligduur (JLOS) is niet bedoeld als een absolute klinische ontslagnorm voor de individuele patiënt: parlementaire toelichting zegt expliciet dat dit geen regel is die een vroegtijdig ontslag oplegt, maar wel een financieel gevolg heeft, zonder dat de continuïteit van de nodige zorg in het gedrang mag komen.
De kortste samenvatting is dus:
Inefficiënties in zorgprocessen zijn vooral vermijdbare vertragingen, dubbele stappen of verkeerde inzet van middelen waardoor een patiënt langer in het ziekenhuis blijft, meer handelingen doorloopt of op een duurdere plek zorg krijgt dan klinisch nodig is. Een gezaghebbende review over vertraagd ontslag omschrijft dat als situaties waarin een patiënt medisch ontslagklaar is maar toch in het ziekenhuis blijft door interne organisatorische factoren of doordat de overgang naar vervolgzorg niet geregeld is (Micallef, A., Buttigieg, S. C., Tomaselli, G., & Garg, L. (2020). Defining delayed discharges of inpatients and their impact in acute hospital care: a scoping review. International Journal of Health Policy and Management, 11(2), 103.).
Voor een ziekenhuisproces betekent dat meestal één of meer van deze dingen:
Gekoppeld aan BLOS en JLOS betekent dat praktisch: inefficiënties zijn precies die procesfactoren die de feitelijke ligduur kunnen verlengen zonder dat daar een evenredige klinische rechtvaardiging tegenover staat. Dat is ook waarom een systeem met "verantwoorde" ligduur probeert te corrigeren voor pure productie of feitelijke verblijfsdagen en meer te kijken naar wat, gegeven de case-mix, redelijk is. Dat gezegd zijnde: niet elke BLOS boven JLOS is automatisch inefficiëntie. Het gaat dan ook in essentie niet om occasionele uitzonderingen, maar om globale (structurele) trends. KCE wijst er zelf op dat ligduur altijd samenhangt met case-mix, en dat een te korte ligduur ook nadelige effecten kan hebben; klinische complexiteit en veiligheid blijven dus essentieel.
Heel compact geformuleerd: inefficiënties in zorgprocessen zijn niet-medische oorzaken van extra tijd, extra stappen of extra kosten in het zorgtraject. In het ziekenhuis zie je ze vooral als onnodige verblijfsdagen, wacht- en overdrachtsproblemen, dubbel werk en zorg op de verkeerde plaats/dienst.
The information contained in this website is for general information purposes only.
All views expressed on this site are my own and do not represent
the opinions of any entity whatsoever with which I have been, am now, or will be affiliated.
The information is provided by me in good faith and while I endeavor to keep the information up to date and correct,
I make no representations or warranties of any kind, express or implied, about the completeness,
accuracy, reliability, suitability or availability with respect to the website or the information,
products, services, or related graphics contained on the website for any purpose.
Any reliance you place on such information is therefore strictly at your own risk.
Any information on this website is provided in good faith but no warranty can be
made for its accuracy. As this is a work in progress, it is still incomplete
and even inaccurate. Although care has been taken in preparing the information
contained in my webpages, I do not and cannot guarantee the accuracy thereof.
Anyone using the information does so at their own risk and shall be deemed
to indemnify me from any and all injury or damage arising from such use.
In no event shall I be liable for any loss or damage including without limitation, indirect or consequential loss or damage, or any loss or damage whatsoever arising from loss of data or profits arising out of, or in connection with, the use of this website.
Through this website you are able to link to other websites which are not under the my control. I have no control over the nature, content and availability of those sites. The inclusion of any links does not necessarily imply a recommendation or endorse the views expressed within them.
Every effort is made to keep the website up and running smoothly. However, I take no responsibility for, and will not be liable for, the website being temporarily unavailable due to technical issues beyond my control.
These webpages of course represent only personal interests, opinions and ideas and
were created without a commercial goal. You may download, display, print and copy, any material at this website,
in unaltered form only, for your personal use or for non-commercial use within your organization.
Should these webpages or portions of these webpages be used on any Internet
or World Wide Web page or informational presentation, that a link back to
this website
(and where appropriate back to the source document) be established. Send
a short notice by email when you copy these webpages, or part of it for your own use.
To the best of my knowledge, all graphics, text and other presentations
not created by me on my webpages are in the public domain and freely available
from various sources on the Internet or elsewhere and/or kindly provided
by the owner.
If you notice something incorrect or have any questions, feel free to send me an email.
As it takes a lot of time to keep the links updated, some may be outdated, keep me informed if you find outdated links (email address below).
The author of this web page is Peter Van Osta.
Email: pvosta{at}gmail{dot}com