In België spelen de concepten erkende bedden en verantwoorde bedden een centrale rol in de ziekenhuisfinanciering, met name binnen het Budget van Financiële Middelen (BFM) van ziekenhuizen.

Erkende bedden: aantal bedden waarvoor de ziekenhuizen toelating tot uitbating hebben.
Verantwoorde bedden: aantal bedden dat de overheid financiert, rekening houdend met de casemix (APR-DRG, SOI, ROM) in elk ziekenhuis en op basis van de nationaal gemiddelde verblijfsduur voor elk soort patiënt.

Wat zijn erkende bedden?

Erkende bedden verwijzen naar het maximum aantal bedden dat een ziekenhuis officieel mag gebruiken voor specifieke types zorg (bv. acute, geriatrie, pediatrie), en dit volgens erkenningsnormen van het RIZIV/FOD Volksgezondheid (FOD VVVL). Het aantal erkende bedden bepaalt welke zorgen en hoeveel patiënten (qua beddenplanning) een ziekenhuis mag opnemen. Sinds 1995 daalde het aantal erkende acute bedden met ongeveer 24%.

Wat zijn verantwoorde bedden?

Verantwoorde bedden zijn bedden waarvoor een ziekenhuis daadwerkelijk zorg heeft verleend binnen het kalenderjaar. Het gaat om effectieve bezetting: hoeveel bedden er in gebruik zijn geweest, rekening houdend met activiteit, gemiddelde ligduur per zorgtype, etc. .Ze vormen een meetinstrument dat de werkelijke zorginspanning van een ziekenhuis weerspiegelt.

Waarom het onderscheid?

Erkende bedden zijn statisch en gebaseerd op erkenningscriteria (infrastructuur, personeel, specialisaties). Verantwoorde bedden fluctueren met de activiteit en geven daardoor een dynamischer beeld van wat een ziekenhuis effectief levert aan zorg.

Rol in de ziekenhuisfinanciering (BFM)

Het Budget Financiële Middelen (BFM) is het federale financieringssysteem voor ziekenhuizen, dat verdeelt op basis van parameters zoals bedden, personeel en decielen. Zowel erkende als verantwoorde bedden spelen een rol in de berekening van de BFM-allocatie. Verantwoorde bedden vormen het uitgangspunt voor het BFM bij jaarbasis: het werkelijk geleverde zorgvolume telt mee. Feitelijke erkende bedden worden enkel meegeteld als er geen verantwoorde activiteit gemeten wordt of als extra capaciteit nodig blijkt. Niet alle erkende capaciteit daadwerkelijk wordt gebruikt en gefinancierd dit weerspiegelt de verschuiving naar meer ambulante zorg en kortere ligperiodes en dagopnames.

In de context van Belgische ziekenhuizen speelt de casemix een cruciale rol in de financiering en evaluatie van ziekenhuiszorg. Dit begrip wordt sterk bepaald door classificatiesystemen zoals APR-DRG, SOI en ROM. Hoe complexer de casemix, hoe meer middelen een ziekenhuis kan verantwoorden via het BFM.
Casemixparameters worden in België gebruikt voor o.a.:

• Berekening van het Budget Financiële Middelen (BFM).
• Benchmarking tussen ziekenhuizen (bv. hoe efficiënt een ziekenhuis omgaat met complexe patiënten).
• Selectieve financiering van gespecialiseerde zorg (bv. brandwonden, neurochirurgie).

Gevolgen voor ziekenhuisbeleid

Beloningsmechanisme: ziekenhuizen worden voor een groot deel gefinancierd op basis van verantwoorde bedden. Hiermee stimuleert de overheid efficiënt gebruik.
Erkenning versus activiteit: een ziekenhuis kan erkende bedden verliezen als de activiteit (verantwoorde bedden) structureel te laag blijft.
Programmatie van ziekenhuisbedden: de Federale raad voor Ziekenhuisvoorzieningen (FRZV) benadrukt dat erkenning en financiering hervormd moeten worden, mogelijk richting uitsluitend verantwoorde activiteit en weg van rigide erkenning

Conclusie

• Erkende bedden zijn de theoretische capaciteit volgens erkende normen.
• Verantwoorde bedden zijn wat effectief in gebruik was, en tellen mee in de financiering.
• De Belgische ziekenhuisfinanciering via het BFM baseert zich vooral op verantwoorde bedden, maar erkende bedden blijven belangrijk als plafond en erkenningscriterium.
• De evolutie gaat richting meer flexibiliteit: minder nadruk op erkenning alleen, en meer focus op reële activiteit.

De verpleegdagprijzen kunnen verschillend zijn per type ziekenhuis (verpleegdagprijzen ziekenhuizen).

• A - acute diensten
• BRA - brandwonden
• G - geriatrie
• P - psychiatrisch ziekenhuis
• PAL - palliatieve zorg
• SP - chronische aandoeningen

• AlgZh - Algemene ziekenhuizen zonder universitaire bedden
• AlgZhUn - Algemene ziekenhuizen met universitair karakter
• UnivZh - Algemene universitaire ziekenhuizen
• PsychZh - Psychiatrische ziekenhuizen

Overzicht van de gebruikte kenletters voor de verschillende diensten. Met "kenletter van de dienst" wordt bedoeld de letter van het bed waarin de patiënt fysisch ligt.

• A - dienst voor neuropsychiatrie voor observatie en behandeling (dag en nacht)
• A1 - dienst voor neuropsychiatrie voor observatie en behandeling voor daghospitalisatie
• A2 - dienst voor neuropsychiatrie voor observatie en behandeling voor nachthospitalisatie
• B - dienst voor tuberculosebehandeling in algemene ziekenhuizen
• BR - dienst voor behandeling van zware brandwonden (BRA)
• C - dienst voor diagnose en heelkundige behandeling
• CD - dienst voor gemengde hospitalisatie C+D
• Cd - dienst voor chirurgische daghospitalisatie
• D - dienst voor diagnose en geneeskundige behandeling
• E - dienst voor pediatrie
• G - dienst voor geriatrie
• H - dienst voor gewone hospitalisatie
• H* - dienst voor gemengde hospitalisatie C+D
• HJR - dagziekenhuis (Hôpital de Jour)
• I - dienst voor intensieve zorgverlening
• IB - dienst voor intensieve behandeling van psychiatrische patiënten (SGA-volwassenen en kinderen)
• K - dienst neuropsychiatrie voor kinderen (dag en nacht)
• K1 - dienst voor neuropsychiatrie voor kinderen voor daghospitalisatie
• K2 - dienst voor neuropsychiatrie voor kinderen voor nachthospitalisatie
• L - dienst voor besmettelijke ziekten
• M - materniteit
• MIC - dienst voor hoogzwangerschapsrisico's
• NI - dienst voor intensieve neonatologie (NIC)
• N* - dienst voor niet-intensieve neonatale zorgen
• PSP - Sp dienst voor psychogeriatrische aandoeningen
• S1 - dienst voor cardiopulmonaire aandoeningen
• S2 - dienst voor locomotorische aandoeningen
• S3 - dienst voor neurologische aandoeningen
• S4 - dienst voor palliatieve zorg (PAL)
• S5 - dienst voor chronische polypathologieën
• S6 - dienst voor psychogeriatrische aandoeningen
• Sp - gespecialiseerde dienst (S1 t.e.m. S6 of pilootprojecten)
• T - dienst voor neuropsychiatrie voor behandeling (dag en nacht)
• T1 - dienst voor neuropsychiatrie voor behandeling voor daghospitalisatie
• T2 - dienst voor neuropsychiatrie voor behandeling voor nachthospitalisatie
• TF - ziekenhuisbedden ter ondersteuning van psychiatrische gezinsverpleging
• TG - dienst voor neuropsychiatrie voor behandeling van geriatrische patiënten
• TR - dienst voor neuropsychiatrie behandeling in progressieve omschakeling

Voor 1987 gebeurde de revalidatie in de R-, S- en V- diensten (respectievelijk diensten voor Revalidatie, Sanatoria, en langer Verblijf). De ziekenhuisdiensten met kenletter Sp werden opgericht in 1993 (KB van 12-10-1993, BS van 19-10-1993) als "gespecialiseerde dienst voor de behandeling en de revalidatie bestemd voor patiënten die getroffen zijn door cardiopulmonaire, neurologische, locomotorische en chronische aandoeningen". De index E, N of V van de S1-, S2-, S3-, S5- en S6-diensten verwijst nog naar de oorsprong van het bed (E-dienst, N-dienst voor intensieve neonatale zorgen, V-dienst voor langer Verblijf).

Gezondheidszorginstellingen (FOD VVVL)
Registratiesystemen zorginstellingen (FOD VVVL)
Publicaties MZG (FOD VVVL)
Erkende en verantwoorde bedden (FOD VVVL)
K.B. van 25.04.2002 betreffende de ziekenhuisfinanciering

Geoportaal van de Belgische federale instellingen
BelgiumMaps.StatBel (BNOSAC)

Common Base Registry for HealthCare Actor (CoBRHA, eHealth)
CoBRHA Viewer (Vlaanderen)

Koninklijk besluit (KB) houdende coördinatie van de wet betreffende de ziekenhuizen en andere verzorgingsinrichtingen, Belgisch Staatsblad 07/11/2008 p. 58624-58682.

Koninklijk besluit (KB) tot kwalificatie van de supraregionale zorgopdrachten en van de locoregionale zorgopdrachten van de locoregionale klinische ziekenhuisnetwerken en tot bepaling van het geografisch aanbod van locoregionale zorgopdrachten van de locoregionale klinische ziekenhuisnetwerken, gepubliceerd op 01/12/2022, Belgisch Staatsblad p. 88766-88769.

The Comprehensive R Archive Network (CRAN mirror)
RStudio Desktop (Posit Software)

The information contained in this website is for general information purposes only. All views expressed on this site are my own and do not represent the opinions of any entity whatsoever with which I have been, am now, or will be affiliated. The information is provided by me in good faith and while I endeavor to keep the information up to date and correct, I make no representations or warranties of any kind, express or implied, about the completeness, accuracy, reliability, suitability or availability with respect to the website or the information, products, services, or related graphics contained on the website for any purpose. Any reliance you place on such information is therefore strictly at your own risk.
Any information on this website is provided in good faith but no warranty can be made for its accuracy. As this is a work in progress, it is still incomplete and even inaccurate. Although care has been taken in preparing the information contained in my webpages, I do not and cannot guarantee the accuracy thereof. Anyone using the information does so at their own risk and shall be deemed to indemnify me from any and all injury or damage arising from such use.

In no event shall I be liable for any loss or damage including without limitation, indirect or consequential loss or damage, or any loss or damage whatsoever arising from loss of data or profits arising out of, or in connection with, the use of this website.

Through this website you are able to link to other websites which are not under the my control. I have no control over the nature, content and availability of those sites. The inclusion of any links does not necessarily imply a recommendation or endorse the views expressed within them.

Every effort is made to keep the website up and running smoothly. However, I take no responsibility for, and will not be liable for, the website being temporarily unavailable due to technical issues beyond my control.

These webpages of course represent only personal interests, opinions and ideas and were created without a commercial goal. You may download, display, print and copy, any material at this website, in unaltered form only, for your personal use or for non-commercial use within your organization.
Should these webpages or portions of these webpages be used on any Internet or World Wide Web page or informational presentation, that a link back to this website (and where appropriate back to the source document) be established. Send a short notice by email when you copy these webpages, or part of it for your own use.
To the best of my knowledge, all graphics, text and other presentations not created by me on my webpages are in the public domain and freely available from various sources on the Internet or elsewhere and/or kindly provided by the owner.
If you notice something incorrect or have any questions, feel free to send me an email.

Top of page

As it takes a lot of time to keep the links updated, some may be outdated, keep me informed if you find outdated links (email address below).

The author of this web page is Peter Van Osta.

Email: pvosta{at}gmail{dot}com